समाज परिवर्तनको चाहना सबैमा हुन्छ, तर त्यसलाई व्यवहारमा उतार्ने साहस, ऊर्जा र नवीन सोच युवामा बढी अपेक्षा गरिन्छ । कुनै पनि समाजको वर्तमान अवस्था र भविष्यको दिशालाई निर्धारण गर्ने महत्वपूर्ण शक्ति युवा हुन् । त्यसैले समाज रूपान्तरणको बहस गर्दा युवाको भूमिका, सहभागिता र जिम्मेवारीलाई अलग राखेर हेर्न सकिँदैन । 

युवा उमेर परिवर्तनको सपना देख्ने मात्र होइन, त्यसलाई साकार पार्न सक्रिय हुने समय पनि हो । परम्परागत सोच, सामाजिक कुरीति, विभेद, भ्रष्टाचार र अन्यायविरुद्ध आवाज उठाउँदै सकारात्मक परिवर्तनका लागि अग्रसर हुनु युवाको महत्वपूर्ण दायित्व हो । समाजमा विद्यमान समस्या देखेर आलोचना गर्नु आवश्यक छ, तर आलोचनामै सीमित नभई समाधानको खोजीमा जुट्नु अझ महत्वपूर्ण हुन्छ । नेपालको सन्दर्भमा युवाको भूमिका झनै महत्वपूर्ण छ । राजनीतिक परिवर्तनदेखि सामाजिक जागरणसम्म युवाले विभिन्न कालखण्डमा उल्लेखनीय योगदान दिएका छन् । तर आज पनि बेरोजगारी, गुणस्तरीय शिक्षाको अभाव, अवसरमा असमानता र युवाशक्तिको विदेश पलायनजस्ता चुनौती विद्यमान छन् । देशमा सम्भावना हुँदाहुँदै अवसरको खोजीमा ठूलो संख्यामा युवा बाहिरिनुपर्ने अवस्थाले विकासको गतिमा समेत असर पारेको छ । यसलाई रोक्न युवालाई दोष दिनेभन्दा स्वदेशमै सम्मानजनक रोजगारी, उद्यमशीलता र नेतृत्व विकासका अवसर सिर्जना गर्न आवश्यक छ । समाज रूपान्तरणका लागि युवाको सहभागिता राजनीति र आन्दोलनमा मात्र सीमित हुनु हुँदैन । शिक्षा, स्वास्थ्य, वातावरण संरक्षण, सामाजिक सद्भाव, प्रविधिको सदुपयोग र स्थानीय विकासका काममा पनि उनीहरूको सक्रियता आवश्यक छ । सामाजिक सञ्जाललाई अफवाह फैलाउने माध्यम होइन, ज्ञान बाँड्ने, जनचेतना जगाउने र सार्वजनिक सरोकारका विषयमा संवाद गर्ने थलो बनाउन सक्नुपर्छ ।

साथै, परिवर्तनको नाममा जिम्मेवारीबाट विमुख हुने वा अरूको विचार अस्वीकार गर्ने प्रवृत्तिबाट पनि युवा सचेत रहनुपर्छ ।युवाको क्षमता उपयोग गर्न राज्य, राजनीतिक दल, शैक्षिक संस्था र समुदायले उनीहरूलाई निर्णय प्रक्रियामा अर्थपूर्ण स्थान दिनुपर्छ । युवालाई केवल आश्वासन र नारामा सीमित राखेर समृद्ध समाज निर्माण सम्भव छैन । वास्तविक रूपान्तरण तब सम्भव हुन्छ, जब युवाको ऊर्जा विवेकसँग, सीप श्रमसँग र सपना जिम्मेवारीसँग जोडिन्छ । समाज बदल्ने जिम्मा युवाको मात्र होइन, तर परिवर्तनको यात्रामा उनीहरूको सक्रिय सहभागिता अपरिहार्य छ । आजका युवालाई अवसर, विश्वास र सही दिशा दिन सकियो भने उनीहरू नै भोलिको न्यायपूर्ण, समतामूलक र समृद्ध समाजका आधार बन्न सक्छन् ।