आज विश्व मुटु दिवस विभिन्न सचेतामूलक कार्यक्रम गरी मनाइँदै छ । विश्व मुटु संगठनले सेप्टेम्बर २९ तारिखलाई विश्व मुटु दिवसको रुपमा मनाउन थालेको हो । मानव शरीरको सबै भन्दा महत्वपूर्ण अंग मुटुलाई स्मरण गर्ने दिवसले स्वास्थ्य सुरक्षाका साथै स्वस्थ्य मुटु बिना मानव जीवन सफल हुन सक्दैन भन्ने कुरालाई स्मरण र मनन् गर्ने सोंचलाई अवसरका रुपमा नेपालमा पनि आज यो वर्षको दिवस मनाईदै छ । 

सन् २०२१ का लागि युज हर्ट टु कनेक्ट, भन्ने नारालाई साकार पार्ने लक्ष्यका साथ नेपाल लगायतका विश्वभर आजको दिन भावना र मानवीयतालाई जोड्दै मुटुको महत्व, सही ख्याल नगर्दा स्वास्थ्यमा पर्ने असर, स्वस्थ्यमुटुका कारण हुने फाईदाका विषयमा व्यापक वहस र अन्तक्र्रिया गरी जागरण ल्याउँने कार्यलाई सहयोगी भूमिका निर्वाह गर्ने दिनका रुपमा नेपालका विभिन्न जिल्लामा सचेतना मूलक कार्यक्रम, बहस र छलफल तथा शिविर गरी मनाउने परम्परा छ । यो दिवसले मुटु रोगप्रति जनचेतना फैलाउने र मुटुलाई स्वस्थ राख्न आवश्यक जीवनशैली अपनाउन प्रेरित गर्ने महत्वपूर्ण अवसर प्रदान गर्छ । मुटु मानव शरीरको अत्यन्त महत्वपूर्ण अंग हो । तर बदलिँदो जीवनशैली, अस्वस्थ खानपान, शारीरिक निष्क्रियता, धूम्रपान, मदिराको सेवन, तनाव तथा बढ्दो मोटोपनका कारण मुटुसम्बन्धी समस्या विश्वभर गम्भीर स्वास्थ्य चुनौतीका रूपमा देखापरेको छ । मुटु रोगलाई केवल वृद्धवृद्धाको समस्या ठान्ने प्रवृत्ति अब परिवर्तन गर्न आवश्यक छ । पछिल्ला वर्षहरूमा युवावस्थामै उच्च रक्तचाप, मधुमेह, मोटोपन र मुटुसम्बन्धी समस्या देखिन थालेका छन् । यसको एउटा प्रमुख कारण व्यस्त जीवनशैलीसँगै स्वास्थ्यप्रति पर्याप्त ध्यान नदिनु हो। लामो समयसम्म बसिरहने बानी, अत्यधिक प्रशोधित तथा नुन–चिल्लोयुक्त खाना, पर्याप्त व्यायामको अभाव र निरन्तर मानसिक तनावले मुटुको जोखिम बढाउन सक्छ । विश्व मुटु दिवसले हामीलाई रोग लागेपछि उपचार खोज्नेभन्दा रोग लाग्न नदिनेतर्फ ध्यान केन्द्रित गर्न सम्झाउँछ ।

नियमित शारीरिक व्यायाम, सन्तुलित र पोषणयुक्त आहार, धूम्रपान तथा सुर्तीजन्य पदार्थबाट दूरी, मदिराको सीमित वा परित्याग, पर्याप्त निद्रा र तनाव व्यवस्थापन स्वस्थ मुटुका आधार हुन् । त्यसैगरी रक्तचाप, रक्तचिनी र कोलेस्ट्रोलको नियमित परीक्षण तथा आवश्यक स्वास्थ्य परामर्शलाई पनि जीवनशैलीको हिस्सा बनाउनुपर्छ । मुटु स्वस्थ राख्ने जिम्मेवारी व्यक्तिको मात्र होइन । परिवार, विद्यालय, कार्यस्थल, स्वास्थ्य संस्था र राज्य सबैको भूमिका महत्वपूर्ण हुन्छ । स्वस्थकर खाद्य पदार्थ सहज र पहुँचयोग्य बनाउने, सार्वजनिक स्थानमा शारीरिक गतिविधिका अवसर विस्तार गर्ने, सुर्तीजन्य पदार्थको नियन्त्रणलाई प्रभावकारी बनाउने र मुटु रोगको प्रारम्भिक पहिचान तथा उपचार सेवामा सबैको पहुँच सुनिश्चित गर्ने काममा राज्यले प्राथमिकता दिनुपर्छ । विद्यालय तहदेखि नै स्वस्थ जीवनशैलीबारे व्यवहारिक शिक्षा दिनु पनि उत्तिकै आवश्यक छ । त्यसैले आजैदेखि आफ्नो खानपान, शारीरिक सक्रियता र स्वास्थ्य परीक्षणमा ध्यान दिऔँ ।  यसो गर्न सके मात्र हरेक वर्ष मनाइने दिवसले सार्थकता प्राप्त गर्दछ ।