दिपक पोखरेल
मानिसको व्यक्तित्वलाई सबैभन्दा महत्वपूर्ण रूपमा लिने गरिन्छ । उसको व्यक्तित्व निर्माणमा परिवार, सहकर्मी तथा साथीभाइको महत्वपूर्ण भूमिका रहने गर्छ । त्यस्तै उसले अध्ययन गरेका शैक्षिक संस्था र शिक्षा प्राप्ति पछि अवलम्बन गर्ने बाटाले पनि प्रत्यक्ष भूमिका खेलिरहेको हुन्छ । वास्तवमा मानिसको व्यक्तित्व निर्माणमा एकरूपता र अनुरूपताको पनि निकै भूमिका रहने गर्छ । सबैका हकमा यही नियम लागु हुने गर्दछ । यहाँ संघर्षशील सामाजिक व्यक्ति शंकर भण्डारीको व्यक्तित्वलाई विभिन्न शीर्षकमा विभाजन गरेर अध्ययन गर्ने जमर्को गरिएको छ :
पाल्पाको रैनादेवी छहरा सोमादी तानसिङ्गलको पहाडी हावामा २०४० सालमा जन्मिएका शंकर भण्डारी केवल एउटा नाम होइनन् –उनी समयसँग संवाद गर्ने एक सचेत आत्मा हुन् । सानैदेखि तीक्ष्ण बुद्धि, विवेकशील सोच र समाजप्रति गहिरो संवेदनशीलता बोकेका उनी भित्रभित्रै मान्छेको दुःखले पोलिने र सीमान्तकृत वर्गको वेदनाले निन्द्रा हराउने सहृदयी मनका धनी थिए ।
प्रारम्भिक शिक्षा र आत्मसंघर्ष
उनको प्रारम्भिक शिक्षा सोमादीकै गंगा माध्यमिक विद्यालयमा सुरु भयो । विद्यालय प्रथम भएपछि पिताको चाहनाअनुसार केही समय पाल्पाको जनता माध्यमिक विद्यालय पुगे पनि उनी फेरि आफ्नै माटोमा फर्किए । यही फर्काइ नै उनको जीवनदर्शन बन्यो –“जसले जन्म दियो, उही माटोलाई केही फर्काउनुपर्छ ।” २०५६ सालमा एसएलसी दोस्रो श्रेणीमा उत्तीर्ण हुनु केवल परीक्षा पास गर्नु थिएन; त्यो आत्मविश्वासको पहिलो सार्वजनिक घोषणा थियो । यही समय उनले गाउँमा शिवशक्ति युवा क्लब स्थापना गरी संस्थापक सचिवका रूपमा काम गरे । त्यो क्लब केवल युवाको जमघट होइन, गाउँको सामूहिक चेतनाको केन्द्र बन्यो ।
संस्कृति जगेर्ना, बिरामीलाई स्ट्रेचरमा बोकेर सहर पुर्याउने व्यवस्था, विवाह–पूजाका सामूहिक सामग्री व्यवस्थापन–यी सबै कामले देखायो कि उनको समाजसेवा भाषणमा होइन, व्यवहारमा थियो ।
विद्यार्थी राजनीति र चेतनाको अभियान
त्रिभुवन बहुमुखी क्याम्पसमा आईए अध्ययनका क्रममा (मेजर इङ्ग्लीस) उनी विद्यार्थी आन्दोलनमा सक्रिय भए । नेपाल विद्यार्थी संघको इकाइ सचिवदेखि जिल्ला क्षेत्रीय नेतृत्वसम्म पुगेका उनले लोकतन्त्र, सामाजिक न्याय र मानवीय मूल्यका पक्षमा गाउँ–गाउँ घुमे । उनका लागि झण्डा केवल प्रतिक थिएन; त्यो चेतनाको उज्यालो थियो ।
असल शासन र सामाजिक अभियान
राजनीतिक यात्रामा विश्राम लिएपछि पनि उनको संघर्ष रोकिएन । “असल शासन” अभियानमार्फत भ्रष्टाचार न्यूनीकरण, मानवअधिकार र शान्तिका पक्षमा पाल्पा, गुल्मी, नवलपरासी र स्याङ्जा जिल्लामा चेतनाको लहर फैलियो । करिब चार सय क्लब सदस्य रहेको जिल्ला समितिको नेतृत्व गर्दै उनले प्रमाणित गरे–नेतृत्व पद होइन, जिम्मेवारी हो ।
पत्रकारिता र द्वन्द्व व्यवस्थापन
पत्रकारितामा उनले आवाजलाई अर्थ दिए । विभिन्न रेडियो, पत्रिका र टेलिभिजनमार्फत सत्यलाई शब्दमा उतारे । द्वन्द्वकालीन नेपालमा स्थानीय तहमा वार्ता र समन्वयको भूमिकाले उनलाई केवल पत्रकार होइन, भरोसाको सेतु बनायो ।
प्रशासनिक दायित्व र हरित अभियान
हाल तानसेन नगरपालिकाको वातावरण तथा सरसफाइ शाखा प्रमुखका रूपमा उनले “सफा तानसेन”, “हरियाली तानसेन” र “ग्रीन तानसेन” अभियानलाई व्यवहारमा उतारिरहेका छन् । उनका लागि विकास केवल संरचना होइन–संस्कार पनि हो ।
मानवीय पक्ष
सधैं सामान्य पोसाकमा हँसिलो देखिने उनले ४३ पटक रक्तदान गरिसकेका छन् । स्नातक र स्नातकोत्तर (समाजशास्त्र) उत्तीर्ण उनी विचारले स्पष्ट, वाणीले मृदु र कर्मले गहिरा छन् ।
निष्कर्ष :
समयले घडेको मान्छे
शंकर भण्डारीको जीवन एउटा सन्देश हो–“मान्छे ठूलो पदले होइन, ठूलो हृदयले बन्छ ।” उनले माटोलाई माया गरे, मान्छेलाई प्राथमिकता दिए र मूल्यलाई आधार बनाए । उनको यात्रा केवल व्यक्तिगत उपलब्धि होइन; पाल्पाको सामाजिक चेतनाको जीवित दस्तावेज हो । साँचो सेवा नाम कमाउनु होइन–निशान छोड्नु हो । उनीभित्रको जुझारू, इमान्दार र सामाजिकपनलाई सँधै प्रणाम गर्छु, अशेष शुभकामना साथै सुस्वास्थ्य अनि दीर्घायुको कामना ।


